الشيخ محمد آصف المحسني

24

متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)

لااقل بايد مانند ايده‌آليستها تأديب شوند . از بيانات بالا اين نتائج بدست مىآيد . 1 - وجود ممكنات تابع مجرد امكان آنها نيست يعنى امكان يك شىء ، موجب وقوع آن نخواهد شد . 2 - وجوب وجود موجب تحقق آنست ، و بعبارت واضح‌تر واجب الوجود اگر محال نباشد قهرا موجود خواهد بود و نيازى بسبب و دليل نخواهد داشت ، باصطلاح منطق از برهان لمى و انّى بىنياز است . 3 - واجب الوجود با تركيب و جزء داشتن سازش ندارد بلكه مفهوم وجوب بساطت را لازم دارد . 4 - در اين مباحث فرقى ميان مادييّن و ملييّن ( خداشناسان ) نيست . 5 - اين گفته كه ( هر چيز محتاج به علّت است ) بىدليل بلكه غلط است زيرا واجب الوجود موجود است و سبب ندارد و لذا بايد آن را چنين اصلاح كرد . ( هر ممكن الوجود محتاج به علت است ) و معقول نيست كه بدون سبب وجود بگيرد . 6 - علم اگرچه مثل فلسفه چنان قانون عمومى ندارد كه مطلق ممكن را محتاج به سبب بداند زيرا دائرهء تجربه او محدود و ناقص است ، ولى مىتوانند ولو بكمك فلسفه بگويد كه ( هر موجود مادى و پديدهء مادى محتاج به سبب مادى مىباشد ) و اين قانون براى اعتبار علوم ضرورى است . 7 - ماديهائيكه منكر احتياج ماده به سبب ميشوند در حقيقت